Archief en museum voor het vlaams leven te Brussel
Snel zoeken
  • Snel zoeken in de collectie
  • Snel zoeken in de website

Muziek van het gebaar.

In het najaar van 2024 startte het pilootproject rond de nalatenschap van Georges-Elie Octors (°1947). Octors was muzikaal directeur van Ictus tussen 1994 en 2019. Partners binnen dit project waren AMVB, CEMPER (Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed), de Conservatoriumbibliotheek van Gent en MATRIX – Centrum voor Nieuwe Muziek.

Octors’ collectie van rijk geannoteerde partituren was het vertrekpunt voor de ontsluiting van de nalatenschap. In een eerste fase legde het project zich toe op de digitalisering van deze partituren in de scanstudio van het AMVB. In een tweede fase werd een selectie van deze partituren gekoppeld aan audio-, beeld- en tekstmateriaal uit het digitale archief van Ictus in zogenaamde tijdcapsules. Hiervoor werden filmopnames gemaakt van een nieuwe repetitie en een concert met Georges-Elie Octors in de Rosas Performance Space. De focus lag hier op de fysieke kwaliteit van het dirigeren en op de interactie tussen dirigent en muzikant. Dit type document (zoom-in op het dirigeren) vormde vooralsnog een lacune in het archief. Eveneens werden interviews afgenomen van mensen die dicht bij Octors stonden om zijn manier van werken en dirigeren beter te begrijpen. Enkele concrete stappen lichtten we reeds toe in het vorige nieuwsbericht over dit project.

ictus

De rol van het AMVB zag er al volgt uit:

  • Advies verstrekken omtrent correct archiveren, inventariseren en digitaliseren van de collectie geannoteerde muziekpartituren van Georges-Elie Octors. Samen dachten we na over een geschikt metadatamodel om het oeuvre te beschrijven. 
  • Het ter beschikking stellen van de scanstudio van het AMVB voor de digitalisering van de geannoteerde muziekpartituren en adviseren bij de keuze van geschikte bestandsformaten.
  • Bewaren van de originele geannoteerde muziekpartituren in het archiefdepot van het AMVB en van de inventaris van het oeuvre in de databank van het AMVB zodat potentiële onderzoekers naar het oeuvre worden toegeleid .
  • Bewaren van de scans, de interviews en ander materiaal dat gedigitaliseerd werd voor de tijdcapsules in het digitale depot van het AMVB.

Als sluitstuk vond op 21 februari 2026 op de Van Volxemsite in Vorst de screening plaats van de film ‘La Musique du Geste’. Dit ging door in de context van een festival georganiseerd door Rosas, P.A.R.T.S. en Ictus.

ictus

De film, gerealiseerd door Isabelle Dumont, schetst een portret van Georges-Elie Octors, die 25 jaar lang dirigent en muzikaal directeur was van Ictus. Als zoon van een beroemde Belgisch-Congolese dirigent vond hij zijn eigen weg tussen de erfenis van zijn vader en zijn engagement voor de meest recente muziek. Aan de hand van interviews, getuigenissen en gesprekken met zijn partners in crime onthult de film een bijzondere manier van dirigeren, die vertrekt vanuit meticuleuze studie, luisteren, in gesprek gaan en het creëren van een collectief gebaar. Kan muziek bepaalde sleutels aanreiken om te komen tot een 'politiek van vriendschap’? Het is deze vraagstelling en getuigenis die een breed publiek sterk blijkt te ontroeren.

De film geeft ook inzicht in hoe het systematisch annoteren van partituren voor Octors geen manierisme was maar een existentiële noodzaak om dichterbij te komen bij de essentie van de muziek. Dit monnikenwerk resulteerde uiteindelijk in een dirigeren, een bewegingstaal die talige communicatie overstijgt. Ictus-slagwerker en muzikaal leider Tom De Cock vatte dit goed samen door 'La Main Qui Pense' in marmer te beitelen als geschenk en eerbetoon aan Georges-Elie Octors. Ook de getuigenis van Ictus-fluitiste Chryssi Dimitriou waarmee de film tot zijn einde komt, spreekt boekdelen.

Dimitriou :"Zijn gebaren hebben me altijd aan het begrip van elegantie doen denken; de gratie van een perfecte geometrische symmetrie. Alsof je wordt geconfronteerd met de onbeschrijfelijke puurheid van getal en vorm, die onmogelijk anders gematerialiseerd wordt dan gebeeldhouwd in de lucht door zijn stille, bewegende handen. Ik heb altijd gedacht dat alleen zijn handen de drie laatste figuren van Vortex Temporum konden tekenen op deze unieke manier; de 1, 2, 3 van 'dal niente al niente', van niets naar niets."

Sinds eind 2025 zijn alle geannoteerde partituren consulteerbaar in de leeszaal van het AMVB. Digitale kopieën zijn voor studiedoeleinden op te vragen bij Ictus en bij MATRIX  – Centrum voor Nieuwe Muziek. Een selectie van partituren is ook in score follower formaat te beluisteren en bekijken, bv. Avis de Tempête van George Aperghis. Twee tijdcapsules staan intussen volledig online op een centrale websitepagina van Ictus.